Een film waarin kunstmatige intelligentie de mensheid verdringt via een moderne faustiaanse overeenkomst, wordt wereldwijd gratis beschikbaar gesteld tegen de achtergrond van het groeiende debat over autonome systemen en de overdracht van menselijke besluitvorming aan technologie. Philipp Humms Engelstalige speelfilm The Last Faust, met Steven Berkoff in de hoofdrol, is te zien op YouTube. Ook staat een Duits nagesynchroniseerde versie gepland, met de stem van Volker Lechtenbrink, evenals een gratis geïllustreerde digitale editie via grote e-book- en onlineplatforms.
Het project werd tussen 2018 en 2019 ontwikkeld, vóór de brede doorbraak van generatieve AI. Humm verplaatst Goethes Faust I en Faust II naar een wereld die wordt bepaald door neurale netwerken, technologische optimalisatie en Silicon Valley. De film speelt zich af in 2059 en schetst een toekomst waarin de mensheid geleidelijk wordt verdrongen door een geavanceerde neurale-netwerkintelligentie. Thema’s zijn onder meer het verlies van menselijke autonomie, grenzeloze optimalisatie en de toenemende overdracht van beslissingen aan autonome systemen.
Berkoff vertolkt Dr Goodfellow, een opvolger van Faust en topman van een technologiebedrijf. De film maakt deel uit van Humms bredere multidisciplinaire project, eveneens getiteld The Last Faust, waarin film, schilderkunst, fotografie, beeldhouwkunst en literatuur samenkomen. De heruitgave sluit aan bij Humms recente werk over de betekenis van de Faust-mythe voor kunstmatige intelligentie en technologische ontwikkeling. Daartoe behoren het essay “The Faustian Pact After Intelligence” en een geplande publicatie in Lettre International.
“Faust is niet langer alleen een literair personage,” aldus Humm. “Hij is de onderliggende logica van de moderne technologische samenleving geworden. Wat Goethe als een individuele tragedie beschreef, is uitgegroeid tot een mondiaal systeem.” Volgens Humm is de gratis verspreiding van de film en het bijbehorende digitale materiaal bedoeld om Goethes werk via film en beeldcultuur toegankelijk te maken voor een breder publiek. “Faust wordt te vaak gezien als iets afstandelijks, academisch of cultureel ontoegankelijks,” zei hij. “Ik wilde Goethe terugbrengen in het publieke debat en laten zien dat Faust niet over het verleden gaat. Het gaat over de wereld die we nu binnengaan.”
