Nieuw onderzoek onder Nederlandse jongeren laat zien hoe diep AI-chatbots inmiddels doordringen in hun sociale en emotionele leven. Bijna een kwart van de jonge AI-gebruikers vertelt een chatbot soms meer dan aan de persoon die hen het naast staat. Het EenVandaag Opiniepanel deed, in samenwerking met het HUMAN-programma AI Love, onderzoek onder circa 1.100 deelnemers tussen de 16 en 34 jaar. Het overgrote deel van hen, 86 procent, gebruikt AI-tools zoals ChatGPT of Google Gemini, en bijna de helft doet dat zelfs dagelijks.
Uit de resultaten blijkt dat 51 procent van de jonge gebruikers weleens persoonlijke informatie deelt met een chatbot: van gegevens over zichzelf tot gevoelige onderwerpen als mentale gezondheid, daten, sociale situaties of intimiteit. Opvallend genoeg geeft 23 procent van de AI-gebruikers aan soms meer los te laten tegenover een bot dan tegenover hun naaste omgeving.
Deelnemers omschrijven de interactie met AI als verrassend natuurlijk. Sommigen zeggen na een relatiebreuk hun gedachten te hebben verwerkt door met een chatbot te “praten”, zonder daarbij iemand tot last te zijn. Anderen ervaren juist meer enthousiasme en interesse van een AI-systeem dan van mensen in hun omgeving, vooral wanneer het gaat om niche-interesses die ze moeilijk met anderen kunnen delen.
Voor een kleinere groep (7 procent) is de band zelfs zo hecht geworden dat ze de chatbot als een soort vriend beschouwen. Jongeren die aangeven weinig sociale contacten te hebben, blijken vaker persoonlijke onderwerpen met AI te bespreken en voelen vaker een vriendschappelijke connectie dan leeftijdsgenoten met een breder sociaal netwerk. Een kwart van alle jonge gebruikers zet AI ook gewoon in om “even te kletsen”.
Het onderzoek laat daarnaast een verschil tussen mannen en vrouwen zien: vrouwen vragen eerder advies of bespreken sociale kwesties met AI, terwijl mannen de technologie vaker inzetten voor werk of studie. Voor beide groepen blijft zakelijk of studiegerelateerd gebruik overigens de belangrijkste toepassing.
Zorgen over privacy blijven bestaan
Ondanks het gemak vinden veel jongeren het niet prettig dat chatprogramma’s onthouden wat er met hen gedeeld wordt: 48 procent noemt dit vooral onprettig. Drie op de tien jongeren (31 procent) maakt zich zorgen over wat er met hun gedeelde informatie gebeurt, terwijl twee derde zich hier weinig tot geen zorgen over maakt.
Kritische blik vanuit de wetenschap
Cultuursocioloog Siri Beerends (Universiteit Twente en SETUP) noemt de toegenomen aandacht voor privacyrisico’s een positieve ontwikkeling, maar vindt dat de sociale en culturele impact van AI onderbelicht blijft. Ze wijst erop dat een chatbot in de kern statistische berekeningen maakt — het voorspellen van het meest waarschijnlijke volgende woord — en dat dit iets fundamenteel anders is dan menselijk denken, voelen en inlevingsvermogen, ook al simuleert de technologie begrip overtuigend.
Beerends maakt zich zorgen dat jongeren steeds minder op hun eigen oordeel vertrouwen en zich steeds vaker verlaten op kant-en-klare antwoorden van een taalmodel, terwijl het vormen van een eigen identiteit en het delen van kwetsbaarheid juist een essentieel onderdeel van opgroeien zijn.
Tegelijk signaleert ze een groeiende maatschappelijke tegenbeweging tegen generatieve AI, vergelijkbaar met het kritischer worden ten opzichte van smartphones en social media. Volgens haar groeit het aantal jongeren dat bewust kiest voor een digitale detox, wat volgens haar aangeeft dat een kentering in het denken over AI-gebruik zeker mogelijk is.
Bron: EenVandaag, onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel in samenwerking met AI Love (HUMAN), 2 juli 2026.
