Volgens een nieuw rapport van TNO is het gebruik van technologie als AI van groot belang voor het versterken van het Nederlandse concurrentievermogen. Het rapport, getiteld “Het Nederlandse concurrentievermogen in het licht van het Draghi-rapport”, signaleert dat de arbeidsproductiviteitsgroei in Nederland vertraagt, ondanks een relatief hoog productiviteitsniveau. Om deze trend te keren, wordt het noodzakelijk geacht om breed in te zetten op digitale technologieën, waaronder AI, en op investeringen in menselijk kapitaal en andere immateriële activa.
Het rapport benadrukt dat Nederland moet leren van sectoren waar de arbeidsproductiviteit wel sterk groeit. Daarvoor moeten belemmeringen op het gebied van regelgeving, digitale infrastructuur en vaardigheden worden aangepakt. Het gebruik van AI kan hierin een doorslaggevende rol spelen, met name in sectoren waar automatisering tot hogere efficiëntie leidt.
Een ander speerpunt in het rapport is strategische onafhankelijkheid op het gebied van defensietechnologie. Hoewel de Nederlandse defensie-industrie relatief klein is, beschikt deze over sterke technologische niches, zoals radar- en maritieme systemen. Het rapport pleit voor gerichte investeringen in zogenoemde ‘dual use’-technologieën – waaronder AI, quantumtechnologie, cybersystemen en ruimtevaart – die zowel civiel als militair toepasbaar zijn. Samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en innovatieve startups wordt hierbij als essentieel gezien. Defensie kan hierin een stimulerende rol spelen door op te treden als eerste afnemer van nieuwe technologieën.
Verder bespreekt het rapport de Nationale Technologiestrategie (NTS), die gericht is op het verwerven van strategische controlepunten in opkomende waardeketens van tien sleuteltechnologieën. Door R&D-inspanningen te spreiden over meerdere sectoren, kan de afhankelijkheid van de machine-industrie worden verminderd en het innovatievermogen verbreed.
TNO concludeert dat structurele inzet op AI, investeringen in kennisontwikkeling en een cultuur waarin experimenteren en risicobereidheid worden gestimuleerd, nodig zijn om de Nederlandse economie weerbaarder en concurrerender te maken. Gerichte beleidsmaatregelen, meer durfkapitaal en consistent innovatiebeleid zijn daarbij onmisbare voorwaarden.
Het volledige rapport is beschikbaar via de website van TNO: TNO-2025-R10842.pdf.
