Bekende slagmensen in de Zuid-Koreaanse honkbalcompetitie lijken hun voorkeursbehandeling bij de scheidsrechter te zijn kwijtgeraakt sinds de invoering van een robot die dat bepaalt of een worp een bal of een strike is. Dat blijkt uit onderzoek van de University of Michigan.
De onderzoekers analyseerden de invoering van het Automated Ball-Strike-systeem (ABS) door de Korea Baseball Organization in 2024. Sindsdien wordt de strikezone niet langer beoordeeld door de hoofdscheidsrechter, maar door een systeem met camera’s en pitchtracking. De uitkomst wordt vervolgens doorgegeven aan de scheidsrechter op het veld.
Voor het onderzoek werden de prestaties van spelers in 2023, het laatste seizoen zonder het systeem, vergeleken met die van 2024. Daaruit blijkt dat vooral bekende slagmensen slechter gingen presteren op onderdelen die direct samenhangen met de beoordeling van de strikezone. Omgerekend naar honderd slagbeurten kregen zij bijna drie keer vaker een strike-out en verdienden zij bijna twee keer minder een vier wijd dan minder bekende spelers.
Op andere aanvallende statistieken waren de verschillen veel kleiner. Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat de verandering vooral samenhangt met de manier waarop grensgevallen in de strikezone worden beoordeeld, en niet met een afname van het niveau van de slagmensen zelf.
“Voordat het ABS-systeem werd ingevoerd, kregen bekende slagmensen bij twijfel mogelijk vaker het voordeel van de twijfel,” zegt hoofdauteur Jimin Song, promovendus aan de University of Michigan. Volgens hem suggereren de resultaten dat reputatie onbewust invloed kan hebben gehad op beslissingen van scheidsrechters.
Bij bekende werpers zagen de onderzoekers geen vergelijkbaar effect. Mogelijk krijgen zij minder vaak te maken met situaties waarin reputatie een rol speelt, of zijn prestaties van werpers simpelweg grilliger, waardoor een dergelijk patroon minder goed zichtbaar is.
De onderzoekers denken dat hun bevindingen ook relevant zijn buiten de sport. Geautomatiseerde of gestandaardiseerde beoordelingssystemen zouden bijvoorbeeld kunnen helpen om onbewuste voorkeursbehandeling terug te dringen bij sollicitaties, promoties, audities en prestatiebeoordelingen.
Song verwijst daarbij naar het zogenoemde Matthew-effect: het verschijnsel dat mensen met een hoge status gemakkelijker nieuwe voordelen vergaren. De resultaten suggereren volgens hem dat geautomatiseerde beoordelingssystemen die voorsprong kunnen verkleinen in situaties waarin mensen worden beoordeeld.
In de Amerikaanse Major League Baseball bestaat inmiddels wel een systeem waarbij spelers de beoordeling van een bal of strike kunnen aanvechten, maar de competitie heeft nog geen plannen aangekondigd om volledig over te stappen op een geautomatiseerde strikezone. In Zuid-Korea is het systeem inmiddels breed geaccepteerd, terwijl de discussie in de Verenigde Staten nog volop gaande is.
Medeauteur Richard Paulsen benadrukt dat het onderzoek niet heeft gekeken of eventuele voorkeursbehandeling ook invloed had op de uitslag van wedstrijden. Volgens hem zijn objectieve beslissingen, zoals de beoordeling van een bal of strike of de vraag of een bal uit is, goed te automatiseren. Voor subjectievere beslissingen – zoals een overtreding in basketbal, pass interference in American football, een straf in ijshockey of een disciplinaire maatregel in voetbal – zullen scheidsrechters voorlopig onmisbaar blijven.
