Rechters in de Verenigde Staten experimenteren voorzichtig met generatieve kunstmatige intelligentie, maar willen de uiteindelijke juridische besluitvorming volledig in menselijke handen houden. Dat blijkt uit onderzoek van West Virginia University naar het gebruik van generatieve AI in de rechterlijke macht.
Het onderzoek is mede opgesteld door Amy Cyphert, universitair hoofddocent aan het WVU College of Law. De bevindingen zijn gebaseerd op verdiepende interviews met dertien staats- en federale rechters in de Verenigde Staten, uitgevoerd via het AI Policy Consortium for Law and Courts. De onderzoekers wilden nagaan hoe rechters AI-tools gebruiken, welke voordelen en risico’s zij zien en welke ondersteuning zij nodig achten.
Volgens Cyphert ontstond het project doordat er veel werd gesproken over generatieve AI in de rechtspraak, maar weinig concrete gegevens beschikbaar waren over hoe rechters de technologie zelf toepassen. “We didn’t actually have much data on how judges themselves were using it. So, we decided to ask them directly,” zei zij.
Uit het onderzoek blijkt dat sommige rechters generatieve AI al inzetten bij dagelijkse werkzaamheden. Zij gebruiken de technologie onder meer om lange documenten samen te vatten, processtukken te ordenen, toespraken op te stellen en vragen voor te bereiden voor mondelinge behandelingen. De rechters beschouwen AI daarbij vooral als een hulpmiddel voor administratieve en voorbereidende taken, vergelijkbaar met een junior medewerker.
Volgens Cyphert zien rechters de technologie als nuttig, maar blijft hun uitgangspunt dat de verantwoordelijkheid voor rechterlijke beslissingen volledig menselijk moet blijven. “They see these tools as helpful, but they also believe very strongly that the responsibility for decision making must remain entirely human,” zei zij.
De onderzoekers constateren dat die houding terugkomt bij rechters uit verschillende rechtbanken, regio’s en ervaringsniveaus. Generatieve AI wordt gezien als een manier om informatie sneller te organiseren of voorbereidend werk te ondersteunen, waardoor rechters meer tijd kunnen besteden aan de kern van hun werk.
Sommige geïnterviewde rechters wezen ook op mogelijke voordelen voor mensen die zonder advocaat door het rechtssysteem moeten navigeren. AI-tools zouden volgens hen kunnen helpen bij duidelijkere uitleg, betere communicatie en eenvoudigere toegang tot informatie over gerechtelijke procedures.
Tegelijkertijd benadrukken de rechters dat het gebruik van AI nieuwe risico’s en inefficiënties kan opleveren. Een belangrijk punt van zorg zijn zogenoemde hallucinaties, waarbij AI-systemen onjuiste of misleidende informatie genereren. Volgens Cyphert bracht iedere geïnterviewde rechter dit risico ter sprake. Zij zei dat zulke systemen met overtuiging informatie kunnen produceren die niet klopt, waardoor zorgvuldige controle noodzakelijk blijft.
Ook publieke betrouwbaarheid speelt een centrale rol in de terughoudende houding van rechters. De geïnterviewden wezen erop dat zelfs één fout in een rechterlijke uitspraak of processtuk het vertrouwen in de rechtspraak kan aantasten. Privacy en cyberveiligheid zijn eveneens belangrijke aandachtspunten. Veel rechters vermijden het gebruik van AI-tools voor vertrouwelijke of verzegelde stukken en letten erop welke informatie zij of hun medewerkers in prompts invoeren.
Het onderzoek wijst volgens de auteurs op een groeiende behoefte aan duidelijkere regels over openbaarmaking, toegestaan gebruik en ethische richtlijnen. Cyphert zegt dat generatieve AI steeds vaker wordt ingebouwd in alledaagse software, waardoor rechters en advocaten zich moeten blijven richten op ethisch handelen en eerlijkheid in iedere zaak.
De geïnterviewde rechters gaven aan behoefte te hebben aan praktische training, onder meer over effectief gebruik van generatieve AI, het herkennen van fouten en het delen van goede werkwijzen. Volgens Cyphert laat het onderzoek vooral zien dat rechters de technologie behoedzaam benaderen en de menselijke verantwoordelijkheid voor rechtspraak willen beschermen.
Het whitepaper maakt deel uit van een bredere inspanning van het AI Policy Consortium for Law and Courts, een samenwerking tussen het National Center for State Courts en het Thomson Reuters Institute, gericht op de invloed van opkomende technologieën op het juridische systeem.
Foto credit: WVU Photo/Andrew Marvin
