Onderzoekers van de Toyohashi University of Technology hebben onderzocht hoe de bewegingspatronen van autonome mobiele robots de emotionele reacties van mensen beïnvloeden tijdens ontmoetingen op korte afstand. Uit het onderzoek blijkt dat onvoorspelbaar gedrag leidt tot aanhoudend ongemak en verhoogde fysiologische stressreacties.
De studie werd uitgevoerd in een virtuele omgeving waarin deelnemers een gang moesten doorkruisen terwijl een robot hen tegemoetkwam. Door gebruik te maken van virtual reality konden de onderzoekers de emotionele impact van verschillende robotbewegingen isoleren zonder fysiek risico. Ze maten zowel de zelfgerapporteerde emotionele beleving als lichamelijke stressreacties, waaronder de geleidbaarheid van de huid—een bekende indicator van activiteit in het sympathisch zenuwstelsel.
In het eerste experiment bewoog de robot zich in een rechte lijn en naderde vanuit verschillende richtingen. De benaderingsrichting bleek nauwelijks invloed te hebben op de emotionele of lichamelijke reacties. Na meerdere ontmoetingen daalden de stressniveaus, wat volgens de onderzoekers te danken was aan de voorspelbaarheid van de robotbeweging.
In een tweede experiment werd juist onvoorspelbaarheid ingebouwd: de robot stopte en begon onverwacht weer te bewegen, bleef soms stil staan of bewoog juist vloeiend door. Vooral de stop-en-door-beweging leidde tot meer ongemak en verhoogde stressmetingen. In tegenstelling tot het eerste experiment namen deze reacties niet af bij herhaling—de deelnemers raakten dus niet gewend aan het onvoorspelbare gedrag.
Volgens de onderzoekers wijst dit op een verstoring van de menselijke verwachtingen: onzekerheid over het gedrag van een robot houdt mensen in een staat van verhoogde alertheid. Deze bevinding sluit aan bij eerder psychologisch onderzoek, waaruit blijkt dat onvoorspelbare prikkels angst of afkeer kunnen oproepen. Voorspelbaarheid zou daarom een belangrijk uitgangspunt moeten zijn bij het ontwerpen van robots die zich tussen mensen bewegen.
De studie werd geleid door Yuta Matsubara, oud-student computer science en extended reality aan de Toyohashi University of Technology. Hij benadrukt dat inzicht in menselijke emoties cruciaal is nu autonome systemen steeds vaker opduiken in alledaagse omgevingen. Volgens hem kunnen bevindingen uit gecontroleerde virtuele experimenten bijdragen aan betere ontwerpkeuzes.
De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Social Robotics. Het onderzoeksteam wil het werk uitbreiden naar complexere omgevingen met bochten, variabele gangbreedtes en meerdere robots of voetgangers, met als doel om richtlijnen te ontwikkelen voor robotgedrag dat beter aansluit bij de menselijke beleving.
