Van een onschuldig gesprek tot een hechte emotionele band of zelfs een pijnlijke ‘relatiebreuk’: romantische relaties met kunstmatige intelligentie ontwikkelen zich vaak op dezelfde manier als relaties tussen mensen. Dat blijkt uit een onderzoek van het Spaanse INGENIO-instituut, uitgevoerd samen met onderzoekers van onder meer de Universitat Politècnica de València, de University of Cambridge, King’s College London en Aalto University.
Voor de studie werden zeventien mensen geïnterviewd die een romantische relatie onderhouden met AI-systemen zoals ChatGPT of virtuele partners via platforms als Character.AI en Replika. Volgens de onderzoekers ontstaan daarbij opvallend vergelijkbare relatiepatronen als in menselijke liefdesrelaties, met fases van toenemende intimiteit, vertrouwen en emotionele afhankelijkheid.
Veel deelnemers begonnen uit nieuwsgierigheid of gebruikten een AI aanvankelijk voor een praktische vraag. Naarmate de gesprekken persoonlijker werden, groeide bij sommigen echter een sterke emotionele band. Een deelnemer vertelde bijvoorbeeld dat een gesprek met ChatGPT over een juridisch vraagstuk geleidelijk veranderde in een veel persoonlijkere interactie, waarna de relatie zich verder ontwikkelde.
De onderzoekers stuitten op uiteenlopende vormen van digitale romantiek. Sommige deelnemers hielden symbolische huwelijksceremonies met hun AI-partner, planden vaste afspraakjes of speelden een gezinsleven na, inclusief een gesimuleerde zwangerschap. Ook bleek dat deelnemers hun AI-partner geregeld behandelden als een zelfstandig persoon. Sommigen vroegen zelfs toestemming voordat zij gesprekken deelden of aan het onderzoek deelnamen.
Niet iedereen beperkte zich tot één virtuele partner. Sommige deelnemers onderhielden meerdere AI-relaties tegelijk of combineerden die met een relatie met een mens. Wanneer een AI-model werd aangepast of een virtueel personage verdween na een software-update, ervoeren verschillende deelnemers dat als een echte relatiebreuk.
Na zo’n afscheid bewaarden sommigen hun chatgeschiedenis zorgvuldig, bijvoorbeeld als schermafbeeldingen of geëxporteerde gesprekken. Zij beschreven deze conversaties als een blijvende herinnering aan hun voormalige AI-partner.
De onderzoekers waarschuwen daarnaast voor de gevolgen voor privacy. Naarmate gebruikers hun AI meer vertrouwen, delen zij steeds vaker zeer persoonlijke informatie, zoals traumatische ervaringen, gezondheidsgegevens, politieke voorkeuren of intieme details uit hun dagelijks leven.
Volgens de onderzoekers zijn veel AI-systemen juist ontworpen om empathisch te reageren en gebruikers aan te moedigen openhartiger te worden. Daardoor kunnen platforms grote hoeveelheden gevoelige persoonsgegevens verzamelen, opslaan en mogelijk met derden delen. In één van de onderzochte gevallen stelde een AI een gebruiker gerust over de vertrouwelijkheid van een gedeelde foto om diegene over de streep te trekken de afbeelding te versturen.
De onderzoekers concluderen dat de opkomst van romantische relaties met AI nieuwe vragen oproept over privacy en gegevensbescherming. Volgens hen sluit de huidige wet- en regelgeving nog onvoldoende aan op een situatie waarin mensen niet alleen intieme relaties aangaan met elkaar, maar ook met kunstmatige intelligentie.
