De OESO heeft de Digital Education Outlook 2026 gepubliceerd, een rapport dat onderzoekt hoe generatieve kunstmatige intelligentie wordt ingezet in het onderwijs en wat het huidige bewijs zegt over de effecten op leren. De centrale conclusie is duidelijk: generatieve AI kan het onderwijs ondersteunen, maar leidt niet automatisch tot betere leerresultaten. Wanneer AI het denkwerk van leerlingen overneemt, kan dat het leerproces zelfs ondermijnen.
Volgens de OESO laten studies zien dat leerlingen op korte termijn beter kunnen presteren wanneer zij generatieve AI gebruiken om taken uit te voeren. Die prestatiewinst vertaalt zich echter niet vanzelf in dieper begrip of duurzame kennis, zeker niet wanneer AI essentiële cognitieve stappen vervangt. Positieve leer-effecten ontstaan vooral wanneer AI het denken ondersteunt in plaats van overneemt.
Het rapport onderscheidt drie rollen waarin generatieve AI waarde kan hebben. Als tutor kan AI uitleg geven, hints bieden en oefenmateriaal aanpassen aan het niveau van de leerling. Als leerpartner kan het systemen ondersteunen bij reflectie, dialoog en verkenning. En als assistent kan AI leraren en leerlingen helpen met voorbereiding, het samenvatten van feedback en administratieve of repetitieve taken. In alle gevallen benadrukt de OESO dat menselijk toezicht onmisbaar blijft.
Tegelijkertijd wijst het rapport op verschillende risico’s. Een belangrijk punt is dat leren kan verschralen wanneer leerlingen vooral vertrouwen op door AI gegenereerde antwoorden. Daarnaast ontstaan er ongelijkheden, omdat toegang tot goede AI-tools, begeleiding en infrastructuur sterk verschilt tussen en binnen landen. Ook stelt de brede beschikbaarheid van generatieve AI het traditionele toetsen onder druk: opdrachten en examens laten niet altijd meer zien wat een leerling zelf begrijpt of kan. Daar komt bij dat veel AI-toepassingen buiten het directe toezicht van onderwijsinstellingen worden gebruikt, wat governance en handhaving complex maakt.
Om hierop in te spelen, pleit de OESO voor aanpassingen in onderwijssystemen. Lesprogramma’s, toetsvormen en lerarenopleidingen moeten worden herzien met het oog op de aanwezigheid van generatieve AI. AI moet professionele oordeelsvorming ondersteunen, niet vervangen. Bij beoordeling zou de nadruk meer moeten liggen op denkprocessen, redeneringen en menselijke evaluatie, en minder op het eindproduct alleen.
De OESO roept beleidsmakers op om te investeren in AI-geletterdheid en de deskundigheid van leraren, duidelijke richtlijnen op te stellen voor verantwoord gebruik en te zorgen voor een ethische, transparante en onderbouwde inzet van generatieve AI. AI mag daarbij niet worden gezien als een op zichzelf staande oplossing, maar als onderdeel van een bredere onderwijsstrategie.
