De Nederlandse regering heeft de Wet op de defensiegereedheid (Wodg) geformuleerd, een wetsvoorstel dat de krijgsmacht meer ruimte moet geven om zich voor te bereiden op hedendaagse en toekomstige dreigingen. De ministerraad heeft ingestemd met het voorstel, dat nu ter advisering naar de Raad van State gaat. Daarna volgt behandeling in de Tweede en Eerste Kamer.
De kern van de wet is het verminderen van regeldruk en het verkorten van procedures die Defensie nu beperken in training, oefening en technologische ontwikkeling. Volgens het kabinet is de bestaande wetgeving vooral ingericht op vredestijd en sluit die onvoldoende aan bij de huidige veiligheidssituatie, waarin de grens tussen vrede en conflict steeds diffuser wordt.
Van ‘train as you fight’ naar data en autonomie
De Wodg moet het mogelijk maken om realistischer te oefenen in Nederland, in alle domeinen: land, zee, lucht, cyber en ruimte. Dat betekent niet alleen meer fysieke activiteiten, zoals schietoefeningen of nachttrainingen, maar ook een grotere rol voor digitale en autonome systemen.
In de toelichting op de wet wordt expliciet verwezen naar het gebruik van data, sensoren, drones en kunstmatige intelligentie. Deze technologieën spelen een steeds centralere rol in moderne militaire operaties, van verkenning en situational awareness tot logistiek en besluitvorming. Zonder duidelijke wettelijke grondslagen voor dataverwerking en digitale experimenten loopt Defensie hierbij vast. De Wodg moet die blokkades wegnemen.
Ruimte voor drones, sensoren en AI-systemen
Concreet maakt de wet het eenvoudiger voor Defensie om te trainen met drones, zowel op eigen terreinen als in realistische scenario’s. Ook het inzetten en combineren van sensoren en datastromen wordt minder bureaucratisch, wat essentieel is voor AI-gedreven toepassingen zoals patroonherkenning, dreigingsanalyse en simulatie.
Daarnaast speelt cyberweerbaarheid een belangrijke rol. De wet moet Defensie beter positioneren om zich voor te bereiden op digitale aanvallen en hybride dreigingen, waarbij fysieke en digitale operaties steeds vaker samenkomen. In dat kader wordt niet alleen gekeken naar offensieve en defensieve cybercapaciteiten, maar ook naar het veilig en rechtmatig gebruik van grote hoeveelheden operationele data.
Snellere procedures, meer flexibiliteit
Een belangrijk element van de Wodg is het vereenvoudigen en verkorten van procedures die nu veel tijd kosten. Hierdoor kan Defensie sneller schakelen bij het aanleggen van oefeninfrastructuur, het aanpassen van terreinen of het uitvoeren van nieuwe trainingsvormen. Die flexibiliteit is volgens het kabinet noodzakelijk om gelijke tred te houden met technologische ontwikkelingen, die zich sneller bewegen dan traditionele wet- en regelgeving.
De wet is mede tot stand gekomen op basis van een brede internetconsultatie. Reacties van burgers, overheden, organisaties en bedrijven zijn waar mogelijk verwerkt in de huidige versie van het wetsvoorstel.
Technologie als randvoorwaarde voor gereedheid
Met de Wet op de defensiegereedheid erkent de overheid expliciet dat militaire gereedheid niet langer los te zien is van technologische innovatie. AI, drones en data zijn geen experimentele toevoegingen meer, maar structurele onderdelen van defensiecapaciteit. De komende parlementaire behandeling zal moeten uitwijzen hoe die technologische ruimte wordt afgebakend en gecontroleerd, maar duidelijk is dat Defensie met deze wet meer speelruimte krijgt om zich voor te bereiden op een steeds complexer veiligheidslandschap.
