De opkomst van humanoïde robots en vierpotige inspectiesystemen luidt een nieuwe fase in industriële automatisering in. Waar mobiele robots op wielen inmiddels breed zijn geaccepteerd, verschijnen nu robots op de werkvloer die hun stabiliteit volledig ontlenen aan software, sensoren en actieve balansregeling. Deze ontwikkeling brengt nieuwe veiligheidsvraagstukken met zich mee, waarvoor bestaande normen slechts beperkt houvast bieden.
Met ISO 25785 werkt de internationale normalisatiegemeenschap aan een veiligheidsnorm die specifiek is gericht op industriële mobiele robots met actief gecontroleerde stabiliteit. Het gaat daarbij om systemen die zonder actieve besturing instabiel worden, bijvoorbeeld bij stroomuitval of softwarestoringen. De norm moet duidelijkheid verschaffen over risico’s, verantwoordelijkheden en vereisten voor veilige inzet, en vormt daarmee een belangrijke schakel tussen technologische innovatie en industriële acceptatie.
Humanoids op de werkvloer
Humanoïde robots worden steeds vaker getest in magazijnen en fabrieken, onder meer voor intern transport, orderpicking en materiaalhandling. Ontwikkelaars als Agility Robotics, Tesla en UBTECH Robotics richten zich nadrukkelijk op industriële toepassingen. Een gemeenschappelijk kenmerk van deze systemen is dat zij uitsluitend overeind blijven dankzij actieve balansregeling. Wanneer energievoorziening, sensoren of software falen, bestaat het risico op ongecontroleerd omvallen, met mogelijk gevaar voor mensen en infrastructuur.
ISO 25785 adresseert juist deze kwetsbaarheid. De norm legt de nadruk op gecontroleerd stoppen, veilig gedrag bij energieverlies en voorspelbare reacties op storingen. Ook wordt gekeken naar de impact van botsingen, de werking van noodstopfuncties en de manier waarop autonome beslissingen worden genomen en vastgelegd. Fabrikanten zullen moeten aantonen dat hun robots niet alleen functioneren onder ideale omstandigheden, maar ook beheersbaar blijven in uitzonderlijke situaties.
Voor eindgebruikers betekent dit een duidelijke verschuiving. Waar humanoids tot nu toe vooral in pilots en afgeschermde tests werden ingezet, dwingt de norm tot een meer gestructureerde aanpak. Veiligheidsdossiers, aantoonbare normconformiteit en aansluiting op CE-markering worden randvoorwaarden voor bredere inzet. Ook verzekeraars en arbodiensten krijgen hiermee een objectief kader om risico’s te beoordelen, wat humanoids dichter bij reguliere industriële toepassing brengt.
Legged robots van niche naar standaard
Naast humanoids vallen ook vierpotige inspectierobots binnen de scope van ISO 25785. Deze robots worden al ingezet in energiecentrales, chemische installaties, tunnels en offshore-omgevingen, waar zij inspecties uitvoeren in gebieden die moeilijk of gevaarlijk toegankelijk zijn voor mensen. Systemen van onder meer Boston Dynamics en ANYbotics zijn voorbeelden van dergelijke legged robots die afhankelijk zijn van actieve stabilisatie.
Ook bij deze systemen spelen specifieke veiligheidsvragen. Denk aan stabiliteit op hellingen en roosters, het gedrag bij uitval van één of meerdere actuatoren, veilige nabijheid van personeel en het vrijhouden van vluchtwegen. Tot nu toe werden deze aspecten vaak projectspecifiek beoordeeld, wat leidde tot uiteenlopende eisen en procedures. ISO 25785 brengt hier uniformiteit in door deze risico’s expliciet te adresseren binnen één normatief kader.
Voor asset owners en operators betekent dit een professionaliseringsslag. Inspectierobots worden minder een experimenteel hulpmiddel en meer een regulier instrument binnen onderhouds- en inspectiestrategieën. Acceptatie door HSE- en QA-afdelingen kan hierdoor versnellen, terwijl risicoanalyses beter vergelijkbaar worden tussen verschillende leveranciers en projecten.
Integratoren krijgen grotere verantwoordelijkheid
De impact van ISO 25785 reikt verder dan fabrikanten en eindgebruikers alleen. Voor systeemintegratoren en automatiseringspartners verandert veiligheid van een randvoorwaarde in een ontwerpparameter. Dynamisch stabiele robots vereisen een diepere systeemaanpak dan traditionele vaste robots of wielgedreven mobiele systemen. Integratoren moeten niet alleen aantonen dat een systeem correct functioneert, maar ook hoe het zich gedraagt bij storingen, degradatie of onverwachte interacties met mensen en omgeving.
Daarbij hoort uitgebreide documentatie, waaronder simulaties, testresultaten, softwarevalidatie en logging. Deze nadruk op aantoonbaarheid verschuift een deel van de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid richting fabrikanten en integratoren, en vermindert de ruimte voor impliciete aannames over veiligheid.
Positionering binnen het normenkader
ISO 25785 vult een duidelijke lacune in het bestaande normenkader. Bestaande veiligheidsnormen zijn vooral gericht op vaste industriële robots of mobiele robots met passieve stabiliteit, zoals AGV’s en AMR’s op wielen. Dynamisch stabiele robots, die continu actief moeten balanceren en autonoom beslissingen nemen, pasten daar slechts gedeeltelijk in. Met deze norm wordt ‘Physical AI’ expliciet onderdeel van veiligheidsregulering.
Gevolgen voor de markt
De invoering van ISO 25785 zal de marktstructuur beïnvloeden. Fabrikanten krijgen te maken met hogere ontwikkel- en certificeringskosten en langere validatietrajecten, maar ook met een duidelijker concurrentiekader. Eindgebruikers profiteren van betere verzekerbaarheid en voorspelbare compliance, al gaat dat gepaard met een hogere instapdrempel. Voor de sector als geheel ligt consolidatie rond gecertificeerde aanbieders voor de hand, terwijl demonstratiegedreven verkoop plaatsmaakt voor normgedreven implementatie.
Van experiment naar infrastructuur
ISO 25785 vormt daarmee geen rem op innovatie, maar een randvoorwaarde voor schaalvergroting. Zonder een gestandaardiseerd veiligheidskader blijven humanoïde en legged robots beperkt tot pilots en showcases. Met deze norm ontstaat ruimte voor structurele inzet, financiering en verzekerbaarheid. Daarmee markeert ISO 25785 de overgang van experimentele Physical AI naar bedrijfskritische industriële infrastructuur.
