In de Amerikaanse staat Massachusetts ligt een wetsvoorstel op tafel dat het gebruik van gewapende robots moet verbieden. Met deze wet wil de overheid voorkomen dat robots en drones worden uitgerust met vuurwapens, explosieven of andere gevaarlijke middelen. Het voorstel, Senaatswet S.1208, is ingediend door senator Michael O. Moore en moet zorgen voor duidelijke regels over wat wel en niet mag met geavanceerde robottechnologie.
In de wet worden robots breed gedefinieerd: als apparaten die autonoom of op afstand kunnen bewegen zonder continue menselijke aansturing. Wie zo’n robot voorziet van wapens of hem gebruikt om mensen te bedreigen, lastig te vallen of fysiek tegen te houden, kan strafrechtelijk worden vervolgd. Bij herhaling kunnen de straffen oplopen.
Toch zijn er uitzonderingen. Defensie-instanties, de National Guard en erkende defensie-aannemers mogen in bepaalde gevallen wél met gewapende robots werken. Ook universiteiten, onderzoeksinstellingen en bijvoorbeeld filmproducties kunnen een ontheffing aanvragen bij de procureur-generaal van Massachusetts.
Voor de politie zijn de mogelijkheden beperkt. Alleen in noodgevallen – bijvoorbeeld bij het onschadelijk maken van explosieven of bij acute levensbedreiging – mag een robot met een wapen worden ingezet. In alle andere gevallen is een gerechtelijk bevel nodig, zeker als het gaat om gebruik op privéterrein of voor surveillancedoeleinden.
Wat dit wetsvoorstel opvallend maakt, is de focus op openheid. Overheidsinstanties die robots inzetten, moeten elk kwartaal rapporteren over het gebruik: waar, wanneer, met welk doel, of er wapens bij betrokken waren en of er een bevel was. Deze informatie moet publiek toegankelijk zijn.
Daarnaast kunnen burgers die schade ondervinden door verkeerd gebruik van robots, naar de rechter stappen. Ze kunnen dan een schadevergoeding eisen of het gebruik laten verbieden.
Het voorstel krijgt stevige steun uit de roboticasector. Zo sprak Boston Dynamics zich uit vóór de wet. Volgens Brendan Schulman, beleidsverantwoordelijke bij het bedrijf, is het belangrijk om het vertrouwen in robots te behouden. “Mensen moeten erop kunnen rekenen dat robots bedoeld zijn om te helpen, niet om schade aan te richten.” Ook MassRobotics steunt het voorstel. “Heldere regels helpen om robotica verantwoord te ontwikkelen,” aldus woordvoerder Micaelah Morrill.
S.1208 ligt inmiddels bij de commissie Justitie van het Massachusetts Senaat. Op 15 juli vond er een openbare hoorzitting plaats, en het voorstel wordt later dit jaar verder behandeld. Als de wet wordt aangenomen, is Massachusetts een van de eerste Amerikaanse staten die expliciet paal en perk stelt aan de bewapening van robots. Volgens de indieners van het voorstel is het geen rem op innovatie, maar juist een manier om de toekomst van robotica veilig te stellen. Door nu grenzen te stellen, kan technologie zich verantwoord blijven ontwikkelen. Tot nu toe is er weinig georganiseerde tegenstand tegen het plan.
