Tijdens de opening van de eerste editie van Laiden Fest, georganiseerd door Hogeschool Leiden, sprak wethouder Wietske Veldman (Economie, Kennis, Sport en Gezondheid) over de kansen en risico’s van kunstmatige intelligentie (AI) voor de samenleving. In haar toespraak benadrukte zij dat AI niet alleen een technologische ontwikkeling is, maar ook een maatschappelijke en politieke uitdaging: “De digitale toekomst is aan ons. Hoe we met AI omgaan, bepaalt of het menswaardig en democratisch blijft.”
Veldman schetste hoe AI inmiddels al deel uitmaakt van het dagelijks leven. Van administratieve taken en reistips tot medische toepassingen in het Leiden Bio Science Park: de technologie is niet meer weg te denken. “Wie heeft er vandaag al een vraag gesteld aan AI?” vroeg ze het publiek. Bijna iedereen stak de hand op. Tegelijkertijd benadrukte ze dat AI geen abstract fenomeen is: “We moeten niet doen alsof het iets buiten onze gewone wereld is. Het is er, en we moeten het veilig, menswaardig en democratisch inzetten.”
Energie, ethiek en macht
De wethouder wees op de keerzijde van de AI-revolutie. Techbedrijven investeren wereldwijd in enorme datacentra, waarvan het energieverbruik dat van hele steden overstijgt. “Het is goed om daar bewust van te zijn. Tegelijkertijd kan AI ook bijdragen aan zuiniger en efficiënter gebruik van middelen,” aldus Veldman.
Daarnaast refereerde ze aan een recente column van oud-minister Robbert Dijkgraaf in NRC, waarin gewaarschuwd werd voor de groeiende macht van technologiebedrijven. “Zij besteden meer aan datacentra dan wij in Europa aan onderwijs en onderzoek. Daarmee dreigt de wetenschap verder onder druk te komen. Dit vraagt om een Europees antwoord.”
Onderwijs en toekomstige beroepen
Een belangrijk thema in haar toespraak was de rol van onderwijs. Volgens Veldman weet niemand nog precies welke beroepen door AI zullen verdwijnen en welke nieuwe functies ontstaan. Daarom is het cruciaal dat jongeren worden voorbereid op een toekomst waarin AI onmiskenbaar aanwezig is. “Jullie zijn de mensen die onze jongeren opleiden voor een toekomst waarin AI een rol speelt. Dat vraagt niet alleen technologische kennis, maar ook aandacht voor de ethische en waardegedreven kant.”
Laiden Fest speelt hier direct op in. Het programma combineerde technische demonstraties met discussies over maatschappelijke verantwoordelijkheid. “Juist die combinatie is iets wat we in Leiden heel goed kunnen,” zei Veldman, verwijzend naar de samenwerking tussen gemeente, onderwijsinstellingen en bedrijven in de regio.
Experimenteren in de stad
De wethouder nodigde bedrijven en onderwijsinstellingen uit om samen met de gemeente te experimenteren met AI-toepassingen. Dat geldt niet alleen voor het Bio Science Park en het MKB, maar ook voor de gemeentelijke organisatie zelf. “AI is nog niet echt het gemeentehuis binnengedrongen, maar dat gaat wel gebeuren. De jonge generatie gebruikt het nu al. Het is goed dat we ons hier gezamenlijk op voorbereiden.”
Leiden als kennisregio
Met Laiden Fest wil de Hogeschool Leiden samen met partners het debat over AI verbreden. Het festival onderstreept de positie van Leiden als kennisstad, met drie innovatie-districten in de regio. Veldman sloot haar toespraak af met een oproep: “Als we de digitale toekomst overlaten aan techbedrijven, krijgen we algoritmes die ons verslaafd maken. We moeten zelf verantwoordelijkheid nemen. Vandaag planten we hier in Leiden zaadjes voor die toekomst.”
