Ziekenhuizen staan onder druk. De zorgvraag groeit, personeel is schaars en de werkdruk loopt op. Onderzoekers van de University of California San Diego kijken daarom naar een opvallende oplossing: humanoïde robots die medische handelingen kunnen uitvoeren – niet alleen in de logistiek, maar aan het bed van de patiënt.
Tot nu toe deden zorgrobots vooral ondersteunend werk, zoals spullen vervoeren of ruimtes desinfecteren. Maar deze nieuwe generatie humanoïde robots kan – onder begeleiding van mensen – ook klinische handelingen verrichten. Ze zijn nog niet zelfstandig, maar worden op afstand bestuurd via een systeem dat bewegingen van een operator vertaalt naar de robot.
Van luisteren naar longen tot beademing en injecties
De onderzoekers testten de robot op zeven medische handelingen, waaronder hart- en longonderzoek, verloskundige controles, beademing, intubatie en injecties met hulp van een echoapparaat. De robot kon bijvoorbeeld een stethoscoop op de juiste plek zetten, maar interne trillingen verstoorden het geluid nog. Ook bij het voelen naar de ligging van een baby in de buik (de Leopold-manoeuvres) werkte de volgorde goed, maar miste de robot het fijne gevoel van een menselijke hand.
Bij spoedhandelingen, zoals beademing met een ballonmasker, presteerde de robot verrassend stabiel. Hij was zelfs consistenter dan mensen in het tempo en volume van beademing. Maar met één hand lukte het nog niet om goed af te sluiten – een taak die normaal door twee mensen wordt gedaan.
Injecties: bijna op doktersniveau
De robot kon ook twee handen tegelijk gebruiken voor preciezere taken, zoals injecties met echobegeleiding. In 70% van de gevallen ging dat goed of bijna goed – niet ver van het niveau van een ervaren arts. Bij hechten liep de robot echter vast: hij kon de naald niet goed draaien en voelde niet genoeg wat hij deed. Daardoor was minder dan de helft van de pogingen geslaagd.
Veel potentie, maar nog geen vervanger
Humanoïde robots lijken vooral nuttig voor repetitieve taken of handelingen waarbij ze iets stil moeten houden, zoals een echo. Ze werken nauwkeurig en raken niet vermoeid. Maar ze missen nog kracht en gevoel, en zijn niet geschikt voor taken waar fijne motoriek of kracht nodig is – zoals intuberen of weefsel hechten.D
De studie werd gedaan met oefenpoppen en niet-medisch personeel. De volgende stap is dus testen met echte zorgprofessionals, in de praktijk. Ook moet de technologie verder worden verfijnd, vooral op het gebied van krachtregeling en tastzin.
Volgens hoofdonderzoeker Michael Yip is dit pas het begin: “Humanoïde robots zijn niet langer sciencefiction. Ze kunnen straks echt iets betekenen in het ziekenhuis – als assistent, niet als vervanger.” Als deze ontwikkeling doorzet, kunnen humanoïde robots straks helpen op drukke SEH’s, in operatiekamers of juist in kleine klinieken waar personeel schaars is. Voor nu zijn ze vooral veelbelovende leerlingen, die het vak nog aan het leren zijn – met hulp van mensenhanden.
