De gemeente Groningen heeft een officieel visiedocument voor artificiële intelligentie (AI) vastgesteld waarin wordt vastgelegd hoe de technologie wordt ingezet bij maatschappelijke vraagstukken en binnen de gemeentelijke organisatie. Met het document formuleert de gemeente inhoudelijke en juridische kaders voor het gebruik van AI, met nadrukkelijke aandacht voor publieke waarden, privacy en menselijke controle. Het Groningse AI-consultancybureau DataNorth begeleidde het traject dat leidde tot de totstandkoming van de visie en is aangewezen om de implementatie ervan te verzorgen.
Volgens de gemeente was de ontwikkeling van een overkoepelende AI-strategie noodzakelijk vanwege de snelle toename van AI-initiatieven binnen verschillende directies, terwijl centrale richtlijnen ontbraken. DataNorth kreeg de opdracht om samen met de organisatie een breed gedragen visie te ontwikkelen en vragen over prioriteiten, randvoorwaarden en verantwoordelijkheden te structureren. Bij het traject waren vijftien gemeentelijke directies betrokken.
Het visiedocument positioneert AI als een technologie die taken kan uitvoeren waarvoor traditioneel menselijke intelligentie nodig is, zoals redeneren, leren en plannen. De gemeente beschouwt AI als een instrument dat publieke waarde kan creëren, mits verantwoord ingezet. Daarbij wordt aangesloten bij de overheidsbrede handreiking voor de verantwoorde inzet van generatieve AI van de rijksoverheid en wordt AI nadrukkelijk niet als doel op zich gezien, maar als middel om dienstverlening en interne processen te verbeteren .
In het document wordt gewezen op concrete uitdagingen voor de komende jaren, waaronder een afname van rijksmiddelen vanaf 2026 en een verwachte uitstroom van medewerkers door pensionering. AI kan volgens de visie bijdragen aan efficiëntere werkprocessen, betere kennisborging en ondersteuning bij administratieve taken. Als voorbeelden van reeds lopende initiatieven worden onder meer ondersteuning bij de verwerking van Woo-verzoeken, het doorzoeken van mobiliteitsdocumenten via een interne chattoepassing en hulp bij het opstellen van antwoorden op Nota’s van Inlichtingen genoemd .
De visie rust op een aantal kernwaarden die voortkomen uit de Groninger Digitale Ambitie en adviezen van de Ethische Commissie Data en Technologie. Genoemd worden onder meer nuchterheid in de toepassing van AI, behoud van menselijke controle bij besluitvorming, rechtvaardigheid en inclusiviteit, aandacht voor duurzaamheid en bescherming van privacy. De gemeente stelt dat AI-systemen navolgbaar en uitlegbaar moeten zijn en dat bij toepassingen waarbij persoonsgegevens of ethische afwegingen een rol spelen altijd menselijke tussenkomst vereist blijft .
Daarnaast wordt een gelaagde juridische benadering gehanteerd. De visie verwijst naar de Europese AI-verordening (EU AI Act) als primair kader en naar bestaande verplichtingen onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), waaronder het uitvoeren van gegevensbeschermingseffectbeoordelingen bij de inzet van AI-systemen die persoonsgegevens verwerken. Ook wordt aansluiting gezocht bij het bestaande informatiebeveiligingsbeleid en de cloudstrategie van de gemeente .
Het document bevat verder uitgangspunten voor de organisatie, waaronder investeringen in AI-geletterdheid, het voorkomen van kennisverlies door automatisering, het streven naar digitale autonomie en het versterken van de datahuishouding als basis voor effectieve inzet van AI. De gemeente geeft aan eerst intern te experimenteren met toepassingen voordat deze breder worden ingezet richting inwoners en bedrijven .
Met de afronding van het visiedocument start de implementatiefase. DataNorth zal de vastgestelde kaders vertalen naar werkprocessen binnen de gemeentelijke organisatie, kennisontwikkeling ondersteunen en pilots begeleiden. In het visiedocument stelt het college dat innovatie moet samengaan met betrouwbaarheid, inclusiviteit en mensgerichtheid. Daarmee kiest de gemeente voor een stapsgewijze invoering van AI, waarbij menselijke eindverantwoordelijkheid uitgangspunt blijft.
