Uit een onderzoek van Gartner onder 469 CEO’s en senior executives blijkt dat 80% verwacht dat kunstmatige intelligentie leidt tot middelgrote tot ingrijpende veranderingen in hun operationele capaciteiten. Bedrijven verschuiven daarbij de focus van digitale bedrijfsvoering naar zogeheten autonome organisaties.
Het onderzoek, uitgevoerd over drie kwartalen en afgerond in het vierde kwartaal van 2025, laat zien dat 54% van de CEO’s aangeeft dat automatisering momenteel nog beperkt is tot specifieke taken. Tegen het einde van 2028 verwacht slechts 13% op dat niveau te blijven. Tegelijk voorziet 32% de inzet van zelflerende en adaptieve AI-systemen ter ondersteuning van menselijke besluitvorming, terwijl 27% verwacht dat hun organisatie grotendeels zonder menselijke tussenkomst zal opereren.
“Autonoom ondernemen is een strategie waarbij zelflerende software en ‘machine customers’ beslissingen nemen, acties uitvoeren en nieuwe vormen van waarde creëren,” aldus Don Scheibenreif, distinguished vice president analyst bij Gartner. “Waar digitale transformatie verandert wat een organisatie doet, verandert autonome bedrijfsvoering hoe een organisatie werkt.”
Volgens het onderzoek staat met name transactionele omzet onder druk door AI. Zo geeft 28% van de CEO’s aan dat dit verdienmodel het meest kwetsbaar is, omdat AI-systemen tussenpersonen kunnen omzeilen en real-time prijsstelling en onderhandelingen mogelijk maken.
“Als AI-systemen aankoopprocessen, prijsstelling en onderhandelingen automatiseren, verdwijnen stappen en inefficiënties waarop transactievergoedingen gebaseerd zijn,” zegt David Furlonger, distinguished vice president analyst bij Gartner.
De impact van AI op de klantenbasis lijkt volgens CEO’s beperkter dan tijdens de eerdere digitale transformatie. Slechts 17% verwacht grote veranderingen in het klantenbestand, tegenover 39% destijds. Bedrijven richten zich vooral op het verdiepen van relaties met bestaande klanten en op de opkomst van zogeheten ‘machine customers’.
Gartner verwacht dat het aantal grote bedrijven met een aparte businessunit of verkoopkanaal gericht op deze machineklanten tegen 2026 zal verdubbelen ten opzichte van 2024.
