Onderzoekers van Chalmers University of Technology en Edinburgh Napier University hebben aanwijzingen gevonden dat bij bijna één op de tien moties die in het parlementaire jaar 2025–2026 bij het Zweedse parlement zijn ingediend, AI is gebruikt bij het schrijven. Dat blijkt uit onderzoek naar het taalgebruik in politieke voorstellen.
De onderzoekers schatten dat bij ongeveer 300 moties in dat parlementaire jaar chatbots op basis van AI zijn gebruikt. Als ook afzonderlijke tekstpassages worden meegeteld, bevatte 9,4% van de ongeveer 3.000 onderzochte moties minstens één alinea die volgens het systeem met hulp van AI was geschreven. In geen van de moties werd het gebruik van AI vermeld.
Het onderzoek, met de titel Detecting undisclosed LLM-generated content in parliamentary texts, werd uitgevoerd door Minerva Suvanto, Andrea McGlinchey, Peter J. Barclay en Mattias Wahde. De onderzoekers zijn verbonden aan Chalmers University of Technology in Zweden en Edinburgh Napier University in het Verenigd Koninkrijk. Het artikel is als preprint beschikbaar op arXiv en wordt momenteel beoordeeld.
De onderzoekers ontwikkelden aparte systemen voor het herkennen van AI-gegenereerde tekst in Zweedse en Engelse parlementaire documenten. Voor de training analyseerden ze 1.400 Zweedse en 1.400 Britse moties uit de periode 2014 tot 2020, toen generatieve AI-chatbots nog niet op grote schaal beschikbaar waren.
Voor elke oorspronkelijke motie kreeg een chatbot de opdracht eerst een samenvatting te maken en vervolgens op basis daarvan een nieuwe tekst te schrijven. De onderzoekers gebruikten de oorspronkelijke, door mensen geschreven documenten en de bijbehorende door AI gegenereerde teksten om modellen te trainen die onderscheid moesten maken tussen beide.
De methode geeft niet alleen een algemene inschatting of een document met AI is geschreven, maar laat ook zien welke passages bij die beoordeling een rol speelden. De onderzoekers spreken daarom van uitlegbare AI.
“We gebruiken wat bekendstaat als uitlegbare AI. Daardoor kunnen we niet alleen onderzoeken óf AI is gebruikt, maar ook waar dat in de tekst zichtbaar wordt”, zegt Mattias Wahde, hoogleraar toegepaste kunstmatige intelligentie aan Chalmers. Volgens hem wijst het systeem geen afzonderlijke woorden aan die op zichzelf typisch zouden zijn voor AI-gegenereerde tekst.
De onderzoekers testten het systeem ook op parlementaire moties uit 2021, een periode vóór de brede beschikbaarheid van de huidige generatie AI-schrijftools. Volgens het onderzoek gaf de detector in de hele geteste verzameling slechts één keer een onjuiste beoordeling.
Uit de analyse blijkt dat het gebruik van AI bij het schrijven van Zweedse parlementaire moties gestaag toeneemt. In het parlementaire jaar 2022–2023 werd 0,1% van de moties als geheel aangemerkt als met AI ondersteund, terwijl 1,7% minstens één alinea bevatte waarbij AI vermoedelijk was gebruikt. In 2023–2024 stegen die percentages naar respectievelijk 1,9% en 4,1%, en in 2024–2025 naar 4,7% en 8%. Voor 2025–2026 kwamen de percentages uit op 6,5% en 9,4%.
Het onderzoek vond geen statistisch significante verschillen in het vastgestelde AI-gebruik tussen Zweedse en Britse parlementariërs of tussen politieke partijen.
De onderzoekers bekeken niet of de inhoud van de moties feitelijk correct was en onderzochten ook niet welke juridische gevolgen het gebruik van generatieve AI kan hebben. De studie richtte zich uitsluitend op taalpatronen die samenhangen met het gebruik van AI bij het schrijven.
Volgens Suvanto roept het ontbreken van openheid vragen op over transparantie. AI-gegenereerde teksten kunnen immers overtuigend en verzorgd overkomen, ook als er fouten in staan.
“Ongeacht de mate waarin AI is gebruikt, kan een gebrek aan transparantie risico’s met zich meebrengen”, zegt ze. “Teksten die met behulp van AI zijn gemaakt, zijn vaak erg goed geschreven en overtuigend. Daardoor bestaat het risico dat zelfs de schrijvers zelf fouten niet opmerken.”
De onderzoekers wijzen daarnaast op bredere zorgen over het gebruik van kunstmatige intelligentie in politieke communicatie. Uit een rapport van het Zweedse SOM Institute over de houding tegenover AI blijkt dat 88% van de ondervraagden zich behoorlijk of zeer veel zorgen maakt dat door AI gegenereerde desinformatie democratische verkiezingen kan beïnvloeden.
De detectiesystemen uit het onderzoek zijn niet commercieel beschikbaar. Ze zijn specifiek ontwikkeld voor de analyse van Zweedse en Engelse parlementaire teksten. De onderzoeksgroep van Chalmers heeft daarnaast vergelijkbare systemen ontwikkeld om onderscheid te maken tussen door mensen geschreven en door AI gegenereerde literaire teksten.
