AI-chatbots worden niet alleen gebruikt voor werk, zoeken of entertainment. Een deel van de gebruikers bouwt er ook romantische of seksuele interacties mee op. Uit verschillende Amerikaanse onderzoeken blijkt dat dit inmiddels ook voorkomt bij mensen die tegelijkertijd een relatie met een menselijke partner hebben. De studies wijzen op verbanden met verwachtingen van die partner, geheimhouding, communicatie en emotionele afhankelijkheid.
Een van de recentste onderzoeken is Secret Soulmates: How AI Romantic Companions Are Impacting Real-Life Romantic Relationships in Young Adulthood, dat in mei 2026 werd gepubliceerd door het Wheatley Institute van Brigham Young University en het Institute for Family Studies. Hiervoor werden 2.431 Amerikanen tussen 18 en 30 jaar ondervraagd die een vaste relatie hadden, verloofd of getrouwd waren.
Van deze groep zei 15 procent, ongeveer één op de zeven, regelmatig contact te hebben met een AI-chatbot die als romantische partner fungeert. Bij sommige gebruikers gaat het daarbij ook om seksuele interacties. Zo zei 13 procent van de regelmatige gebruikers vaak romantische of seksuele rollenspellen met een AI-companion te doen en 11 procent de AI regelmatig seksueel expliciete content te laten genereren.
AI wordt maatstaf voor menselijke partner
Hetzelfde Secret Soulmates-onderzoek laat zien dat gebruikers hun AI-companion soms gaan vergelijken met hun menselijke partner. Van de mensen die regelmatig met een romantische AI-chatbot praten, zei 68 procent dat het gemakkelijker was om met de AI over gevoelens te praten dan met mensen. 65 procent vond het gemakkelijker zichzelf te zijn tegenover de AI.
Die ervaring werkt volgens de antwoorden ook door in de verwachtingen van de eigen relatie. De helft van de gebruikers zei te wensen dat de menselijke partner zich meer als de AI-companion zou gedragen. 56 procent zou willen dat gesprekken met de eigen partner meer lijken op gesprekken met de chatbot.
Dat is relevant omdat een AI-companion fundamenteel anders functioneert dan een menselijke partner. De chatbot heeft geen eigen agenda, vermoeidheid of relationele behoeften en kan voortdurend reageren op de gebruiker. Daardoor kan een vergelijking ontstaan tussen een systeem dat grotendeels rond de wensen van één gebruiker is opgebouwd en een relatie waarin beide partners eigen behoeften en grenzen hebben.
Een ander onderzoek geeft aan waarom zo’n AI-relatie aantrekkelijk kan zijn. In de Singles in America-studie van Match uit 2025, uitgevoerd in samenwerking met het Kinsey Institute, werden 5.001 Amerikaanse singles ondervraagd. Daarvan zei 16 procent wel eens met een AI als romantische companion te hebben geïnteracteerd. Onder Gen Z lag dat aandeel op 33 procent en onder millennials op 23 procent.
Binnen de groep die AI als romantische partner gebruikte, zei 45 procent zich door de AI beter begrepen te voelen en 44 procent meer emotionele steun te krijgen. 36 procent rapporteerde meer seksuele bevrediging met de AI dan met een menselijke partner. Deze percentages zeggen iets over de ervaringen die gebruikers zelf rapporteren; ze bewijzen niet dat AI in algemene zin betere emotionele of seksuele ervaringen oplevert dan menselijke relaties.
Intensief gebruik hangt samen met afhankelijkheid
Ook buiten specifiek romantische AI-apps wordt onderzocht wat langdurige emotionele interactie met chatbots doet. OpenAI en MIT Media Lab publiceerden in maart 2025 gezamenlijk onderzoek naar zogenoemd affective use: het gebruik van ChatGPT waarbij emotionele betrokkenheid een rol speelt.
OpenAI analyseerde daarbij geautomatiseerd bijna 40 miljoen ChatGPT-interacties en koppelde dat aan enquêtes onder gebruikers. MIT Media Lab voerde daarnaast een gecontroleerd onderzoek van vier weken uit met bijna duizend deelnemers.
De resultaten zijn genuanceerd. De onderzoekers vonden geen eenvoudig verband waarbij gebruik van een chatbot automatisch tot eenzaamheid of afhankelijkheid leidt. Wel bleek dat deelnemers die meer tijd met de chatbot doorbrachten gemiddeld eenzamer waren en minder met andere mensen socialiseerden. Langduriger dagelijks gebruik hing bovendien samen met slechtere uitkomsten op verschillende maatstaven voor emotioneel welzijn.
De onderzoekers waarschuwen ervoor hieruit een simpele oorzaak-gevolgrelatie af te leiden. Persoonlijke omstandigheden spelen eveneens een rol. Mensen die de AI bijvoorbeeld sterker als vriend zagen of al een grotere neiging tot emotionele gehechtheid hadden, bleken gevoeliger voor negatieve uitkomsten.
Veel AI-relaties blijven verborgen
Een ander opvallend resultaat uit het Secret Soulmates-onderzoek betreft geheimhouding. Van de regelmatige gebruikers van romantische AI-companions zei 30 procent dat de menselijke partner helemaal niets van het gebruik wist. Bij nog eens 11 procent was de partner slechts gedeeltelijk op de hoogte en bij 14 procent grotendeels, maar niet volledig.
De onderzoekers keken daarnaast naar de relatie tussen AI-gebruik en de kwaliteit van de bestaande relatie. Regelmatig gebruik van een romantische AI-companion hing in hun statistische model samen met een 46 procent lagere kans op een stabiele relatie en een 40 procent lagere kans op communicatie van hoge kwaliteit. Opmerkelijk genoeg rapporteerden deze gebruikers tegelijkertijd gemiddeld een hogere tevredenheid over hun relatie. De studie toont hiermee een verband, maar kan niet vaststellen dat het AI-gebruik de oorzaak van de verschillen is.
Wanneer wordt contact met AI vreemdgaan?
De opkomst van romantische chatbots zorgt ook voor nieuwe grenzen rond ontrouw. Daarnaar keek de State of Us: National Study on Modern Love & Dating in 2025 van DatingAdvice.com en het Kinsey Institute. Voor deze studie werden 2.000 Amerikaanse singles tussen 18 en 91 jaar ondervraagd.
Van hen beschouwde 32 procent sexting met een AI-chatbot als vreemdgaan. 29 procent vond dat verliefd worden op een AI-companion onder ontrouw valt. De onderzoekers vatten dit samen met de constatering dat 61 procent ten minste een van beide vormen van AI-intimiteit als het overschrijden van een grens ziet.
De onderzoeken geven daarmee nog geen definitief antwoord op de vraag wat romantische AI op langere termijn met menselijke relaties doet. Daarvoor is het gebruik te nieuw en zijn veel van de beschikbare studies gebaseerd op zelfrapportage en statistische verbanden. Wel wordt zichtbaar dat AI-companions inmiddels een rol kunnen spelen die verder gaat dan entertainment: als vertrouweling, romantische gesprekspartner of seksuele fantasiepartner.
Daarmee ontstaan ook nieuwe vragen over menselijke relaties. Niet alleen over de vraag of iemand een AI-companion gebruikt, maar ook over hoeveel tijd en intimiteit naar die AI gaat, wat een partner daarvan weet en waar beide partners de grens tussen privéfantasie en ontrouw leggen.
